Η Δρ. Κυριακή Ουδατζή, Γενική Διευθύντρια του Οργανισμού Τουρισμού Θεσσαλονίκης, συνδυάζει την επιστημονική γνώση στην ιστορία και στην πλούσια πολιτιστική κληρονομιά της Θεσσαλονίκης, με την επαγγελματική εμπειρία στον τουριστικό και δη ξενοδοχειακό κλάδο, αλλά και την πολυετή εξειδίκευση σε εναλλακτικές μορφές τουρισμού, όπως ο πολιτιστικός, ο μουσειακός και ο αθλητικός. Με έμπνευση από τη διαχρονική «πόλη των αισθήσεων», μας αναλύει τη σύγχρονη εξέλιξη του προορισμού και μας ξεναγεί σε μια Θεσσαλονίκη που αναδεικνύεται διεθνώς σε ένα ζωντανό, πολυπολιτισμικό ανοιχτό μουσείο 2.300 χρόνων ιστορίας, και παράλληλα εξελίσσεται σε έναν σύγχρονο, εξωστρεφή και ανταγωνιστικό τουριστικό πόλο.
Η Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη που ο επισκέπτης βιώνει πολύ έντονα μέσα από τη γεύση, την ιστορία, τη νυχτερινή ζωή και την καθημερινότητά της. Πέρα από τα καθιερωμένα τοπόσημα, ποια θεωρείτε ότι είναι σήμερα η πραγματική τουριστική ταυτότητα της πόλης και ποια στοιχεία της θέλετε να αναδείξετε περισσότερο διεθνώς;
Η πραγματική τουριστική ταυτότητα της Θεσσαλονίκης δεν βρίσκεται μόνο σε τοπόσημα και μνημεία, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο ο επισκέπτης βιώνει την αστική εμπειρία. Η Θεσσαλονίκη είναι ένα μοναδικό στον κόσμο «ανοικτό/αστικό μουσείο ιστορίας», που σε ταξιδεύει στην μακραίωνη ιστορία της πόλης, σε κάθε σου βήμα, μέσα από μια πλούσια ιστορική διαστρωμάτωση όπου ξεδιπλώνονται 2.300 χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας, αλλά και ένα παρελθόν που συνυπάρχει ειρηνικά με το παρόν και το μέλλον.
Από την ελληνιστική και τη ρωμαϊκή Θεσσαλονίκη, στη βυζαντινή περίοδο, στην οθωμανική κληρονομιά και στην πολυπολιτισμική πόλη των νεότερων χρόνων, κάθε εποχή έχει αφήσει το αποτύπωμά της στον σύγχρονο αστικό ιστό. Αυτή η διαχρονική συνύπαρξη πολιτισμών είναι το σημαντικότερο χαρακτηριστικό αυτής της πόλης-φαινόμενο. Η Θεσσαλονίκη διαχρονικά βρίσκεται σε ένα μοναδικό γεωγραφικό και πολιτισμικό σταυροδρόμι μεταξύ Δύσης και Ανατολής, Ευρώπης και Μεσογείου. Η πολυπολιτισμικότητά της δεν αποτελεί απλώς ιστορική παρακαταθήκη που διαμόρφωσε τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της, αλλά ζωντανό και καθοριστικό στοιχείο της σύγχρονης αστικής και τουριστικής της ταυτότητας.
Ταυτόχρονα, όμως, η Θεσσαλονίκη δεν είναι μια πόλη που απλώς διατηρεί το παρελθόν της. Είναι ένας ζωντανός, σύγχρονος προορισμός που ο επισκέπτης βιώνει μέσα από τη γαστρονομία, τη μουσική, τις τέχνες, τη νυχτερινή ζωή και την άμεση επαφή με τη θάλασσα. Αυτή την πόλη δεν την παρατηρείς απλώς, αλλά την βιώνεις ενεργά, τη γεύεσαι συμμετέχοντας στους έντονους ρυθμούς μιας αυθεντικής καθημερινότητας, μακριά από τα στερεότυπα του μαζικού τουρισμού.
Αυτό ακριβώς το μοναδικό πλεονέκτημα θέλουμε να αναδείξουμε διεθνώς, τη Θεσσαλονίκη ως έναν ιδανικό, δωδεκάμηνο City Break προορισμό, όπου η ιστορία και η σύγχρονη ζωή συνυπάρχουν, διαδρούν και αλληλοτροφοδοτούνται. Σε αυτή την κατεύθυνση, η γαστρονομία – μετά την ένταξη της πόλης στο Δίκτυο Δημιουργικών Πόλεων της UNESCO (Creative City of Gastronomy) και την επίσημη παρουσία της στον οδηγό MICHELIN Guide, δύο διεθνείς διακρίσεις που ενισχύουν καταλυτικά τη διεθνή γαστρονομική της ταυτότητα – αποτελεί άλλο ένα δυνατό brand.
Παράλληλα, επεκτείνουμε το διεθνές μας αποτύπωμα προβάλλοντας τη Θεσσαλονίκη ως έναν σύγχρονο κόμβο συνεδριακού τουρισ
μού (MICE) και καινοτομίας, ικανό να προσελκύσει high-end επισκέπτες και ψηφιακούς νομάδες. Η στρατηγική στόχευση ενισχύεται μέσα από τη στήριξη μεγάλων πολιτιστικών, κοινωνικών και αθλητικών γεγονότων παγκόσμιας εμβέλειας, που αναδεικνύουν τον εξωστρεφή και συμπεριληπτικό χαρακτήρα της πόλης.
Συνοψίζοντας, θέλουμε να συστήσουμε στο διεθνές κοινό μια πόλη με μοναδικής ιστορικής αξίας μνημεία, γεμάτη αφηγήσεις και βιωματικές εμπειρίες, γεύσεις και ιστορίες. Μια πόλη που στέκεται περήφανα στο ιστορικό και πολιτιστικό σταυροδρόμι Δύσης και Ανατολής και, ταυτόχρονα, κοιτάζει με αυτοπεποίθηση, βιωσιμότητα και δυναμισμό προς το μέλλον.
Ο Οργανισμός Τουρισμού Θεσσαλονίκης (ΟΤΘ) έχει έναν ενισχυμένο θεσμικό ρόλο ως DMMO. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για τον προορισμό και ποιες είναι σήμερα οι βασικές προτεραιότητες για τη διαχείριση και την προβολή της Θεσσαλονίκης;
Η επίσημη αναγνώριση του Οργανισμού Τουρισμού Θεσσαλονίκης (ΟΤΘ) ως Φορέα Διαχείρισης και Προώθησης Προορισμού (Destination Management and Marketing Organisation – DMMO) αποτελεί μια σημαντική θεσμική και λειτουργική αναβάθμιση για την πόλη. Στην πράξη, σημαίνει ότι ο ρόλος του Οργανισμού διευρύνεται ουσιαστικά πέρα από την παραδοσιακή τουριστική προβολή. Ο ΟΤΘ καλείται να λειτουργήσει ως κεντρικός μηχανισμός συντονισμού του προορισμού, φέρνοντας πιο κοντά την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τους θεσμικούς φορείς, την τουριστική και επιχειρηματική κοινότητα, αλλά και την τοπική κοινωνία, κάτω από ένα κοινό και συνεκτικό στρατηγικό όραμα για την τουριστική ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης. Ταυτόχρονα, η διαχείριση του προορισμού περνά σε μια περισσότερο τεκμηριωμένη και data-driven προσέγγιση. Δεν αρκεί πλέον να γνωρίζουμε πόσοι επισκέπτες έρχονται. Πρέπει να γνωρίζουμε ποιοι είναι, από ποιες αγορές προέρχονται, πώς κινούνται στην πόλη, τι καταναλώνουν, πόσο ικανοποιημένοι είναι και ποιο είναι το συνολικό αποτύπωμα της παρουσίας τους. Στόχος είναι η τουριστική ανάπτυξη να δημιουργεί προστιθέμενη αξία χωρίς να επιβαρύνει την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής των κατοίκων. Στο πλαίσιο αυτό, οι βασικές προτεραιότητες είναι σαφείς.
1ον, η βιωσιμότητα και η Θεσσαλονίκη ως προορισμός 12 μηνών. Θέλουμε να περιορίσουμε την εποχικότητα, να ενισχύσουμε τη ζήτηση εκτός των περιόδων αιχμής και να ενθαρρύνουμε τη χωρική διασπορά των επισκεπτών, ώστε η τουριστική δραστηριότητα να διαχέεται σε μεγαλύτερο μέρος της πόλης και της ευρύτερης περιοχής.
2ον, η ποιοτική αναβάθμιση της τουριστικής ζήτησης. Δεν ενδιαφέρει απλά η αύξηση του αριθμού των αφίξεων, αλλά η προσέλκυση νέων αγορών και επισκεπτών με υψηλότερη προστιθέμενη αξία, με μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής και ουσιαστικότερη σύνδεση με την τοπική οικονομία.
3ον, η περαιτέρω ανάπτυξη των θεματικών μορφών τουρισμού στις οποίες η Θεσσαλονίκη έχει ισχυρά συγκριτικά πλεονεκτήματα, όπως πολιτισμός, μουσεία, γαστρονομία, συνέδρια και MICE, αθλητισμός και City Break. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ενίσχυση της γαστρονομικής ταυτότητας της πόλης, ως UNESCO Creative City of Gastronomy, αλλά και η ανάδειξη του μοναδικού πολιτιστικού και ιστορικού της αποθέματος.
4ον, η ενίσχυση της διεθνούς συνδεσιμότητας της πόλης. Η προσέλκυση νέων απευθείας αεροπορικών συνδέσεων και η ενδυνάμωση των αγορών στρατηγικού ενδιαφέροντος αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για τη διεύρυνση του τουριστικού μας μείγματος και την προσέγγιση αγορών υψηλής δυναμικής.
Παράλληλα, επενδύουμε στον ψηφιακό μετασχηματισμό του προορισμού, αξιοποιώντας σύγχρονα εργαλεία ψηφιακού marketing, δεδομένα και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, με στόχο μια πιο σύγχρονη, προσωποποιημένη και αποτελεσματική τουριστική εμπειρία. Πάνω από όλα, διαμορφώνουμε ένα σαφές και διαφοροποιημένο διεθνές αφήγημα για τη Θεσσαλονίκη. Δεν θέλουμε να προβάλλουμε απλώς τα μνημεία και τα αξιοθέατά της, αλλά την ίδια την εμπειρία της πόλης: την ιστορία των 2.300 χρόνων, την πολυπολιτισμικότητα, τη γαστρονομία, τη σύγχρονη δημιουργικότητα, τη σχέση της με τη θάλασσα και τη μοναδική της θέση στο σταυροδρόμι Δύσης και Ανατολής.
Εν κατακλείδι, ένας φορέας DMMO δεν μετρά την επιτυχία με τον αριθμό των αφίξεων, αλλά με το ποιοτικό και οικονομικό αποτύπωμα του τουρισμού, καθώς και με την εμπειρία του επισκέπτη και, τελικά, με το κατά πόσο η τουριστική ανάπτυξη συμβάλλει στη βελτίωση της ίδιας της πόλης και της ποιότητας ζωής των κατοίκων της. Αυτός είναι ο τελικός μας στόχος, μια Θεσσαλονίκη εξωστρεφής και ανταγωνιστική, αλλά ταυτόχρονα βιώσιμη, ποιοτική και ανθρώπινη, όπου ο τουρισμός αποτελεί εργαλείο ανάπτυξης και δημιουργίας προστιθέμενης αξίας για ολόκληρη την πόλη.
Μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για έναν σύγχρονο προορισμό δεν είναι μόνο η αύξηση των αφίξεων αλλά και η μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής, η ενίσχυση του οικονομικού αποτυπώματος του επισκέπτη και ταυτόχρονα η διατήρηση της ποιότητας ζωής των κατοίκων. Πώς μπορεί η Θεσσαλονίκη να εξελιχθεί από έναν επιτυχημένο City Break προορισμό σε έναν προορισμό μεγαλύτερης διάρκειας και μεγαλύτερης αξίας;
Η Θεσσαλονίκη έχει καθιερωθεί ως επιτυχημένος διεθνής City Break προορισμός, με πρόσφατη διάκριση την ανάδειξή της ως “Best City Break Destination 2025” στα Greek Travel Awards στο Λονδίνο. Το επόμενο βήμα είναι να αξιοποιήσει αυτή τη δυναμική, αυξάνοντας τις διανυκτερεύσεις, τη διάρκεια παραμονής και τη δαπάνη ανά επισκέπτη.
Κεντρικό της πλεονέκτημα είναι ότι λειτουργεί ως αστική καρδιά και πύλη προς έναν ευρύτερο, πλούσιο προορισμό. Μέσω της στρατηγικής “Thessaloniki +”, η διαμονή στην πόλη συνδυάζεται με επισκέψεις στον Όλυμπο, τη Βεργίνα, την Πέλλα, το Άγιο Όρος, την Κεντρική Μακεδονία και τη Βόρεια Ελλάδα. Έτσι, ένα σύντομο City Break μπορεί να εξελιχθεί σε πολυήμερη εμπειρία αρχαιολογικού, ιστορικού, πολιτιστικού, φυσιολατρικού και γαστρονομικού ενδιαφέροντος.
Παράλληλα, χρειάζονται νέοι λόγοι επίσκεψης όλο τον χρόνο, όπως διεθνή συνέδρια και MICE, μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις, πολιτιστικά γεγονότα, γαστρονομικές δράσεις, εκθέσεις και θεματικές εμπειρίες. Η Θεσσαλονίκη μπορεί έτσι να ενισχυθεί ως προορισμός 365 ημερών, περιορίζοντας την εποχικότητα.
Η τουριστική ανάπτυξη πρέπει να αναβαθμίζει την εμπειρία και να ενισχύει την τοπική οικονομία, μέσα από την κατανάλωση τοπικών προϊόντων, την επίσκεψη σε πολιτιστικούς χώρους, τη συμμετοχή σε εμπειρίες και την εξερεύνηση γειτονιών. Στόχος δεν είναι απλώς περισσότερος τουρισμός, αλλά περισσότερες διανυκτερεύσεις, υψηλότερη δαπάνη και ευρύτερη διάχυση του οφέλους, χωρίς υποβάθμιση της ποιότητας ζωής των κατοίκων.
Η μεγάλη πρόκληση είναι η μετάβαση από το επιτυχημένο City Break στο ολοκληρωμένο City Experience, από μια πόλη σύντομης επίσκεψης σε αφετηρία για την ανακάλυψη ενός ολόκληρου τόπου.
Αν κοιτάξουμε τη Θεσσαλονίκη τρία έως πέντε χρόνια από σήμερα, ποια αλλαγή θα θέλατε να έχει γίνει αισθητή τόσο στον επισκέπτη όσο και στον ίδιο τον κάτοικο, ώστε να μπορείτε να πείτε ότι η στρατηγική του Οργανισμού πέτυχε;
Σε τρία έως πέντε χρόνια, στόχος είναι να μιλάμε για μια Θεσσαλονίκη που προσφέρει ποιότητα, αξία και αξέχαστες εμπειρίες. Γιατί, όπως λέει και η αγαπημένη μου φράση, «ουκ εν τω πολλώ το ευ», άρα η επιτυχία ενός προορισμού δεν μετριέται από τον αριθμό των επισκεπτών, αλλά από την αξία που δημιουργεί για την πόλη, την οικονομία, τις επιχειρήσεις, τον επισκέπτη και, τελικά, τον ίδιο τον μόνιμο κάτοικο.
Η στρατηγική ενός DMMO πρέπει να στοχεύει σε έναν προορισμό πιο προσβάσιμο, λειτουργικό, εξωστρεφή και ανταγωνιστικό, με καλύτερες συνδέσεις και υποδομές, αναβαθμισμένο δημόσιο χώρο, σύγχρονες ψηφιακές υπηρεσίες και μια τουριστική εμπειρία αντάξια της διεθνούς θέσης που διεκδικεί ο τόπος. Παράλληλα, στόχος είναι η ποιοτική αναβάθμιση της τουριστικής ζήτησης: περισσότερες διανυκτερεύσεις, υψηλότερη μέση δαπάνη, μεγαλύτερη διάχυση του τουριστικού οφέλους στην τοπική οικονομία και ισχυρότερη δραστηριότητα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Εξίσου σημαντικό, όμως, είναι ο τουρισμός να λειτουργεί προς όφελος των κατοίκων. Η τουριστική ανάπτυξη πρέπει να συμβαδίζει με μια καλύτερη καθημερινότητα, μέσα από επενδύσεις στις υποδομές, στον δημόσιο χώρο, στην καθαριότητα, στην προσβασιμότητα, στην ασφάλεια, στην κινητικότητα και στον πολιτισμό.
Αυτό προϋποθέτει κοινή στρατηγική και συνεργασίες – ειδικά στην περίπτωση του ΟΤΘ, ως DMMO, που έχει τον ρόλο του σχεδιασμού, του συντονισμού, της δημιουργίας συνεργειών και της διεθνούς προβολής του προορισμού. Η συνολική, όμως, τουριστική εμπειρία διαμορφώνεται από ολόκληρη την πόλη και απαιτεί τη συντονισμένη συμμετοχή της αυτοδιοίκησης, των υποδομών, της επιχειρηματικής και τουριστικής κοινότητας, των πανεπιστημίων, του πολιτισμού, του αθλητισμού και όλων των παραγωγικών και θεσμικών φορέων.
Η πραγματική επιτυχία, επομένως, δεν θα αποτυπώνεται μόνο στους τουριστικούς δείκτες. Θα αποτυπώνεται στη στιγμή που ο επισκέπτης θα λέει «θέλω να επιστρέψω» και ο κάτοικος «η πόλη μου έχει γίνει καλύτερη».
Τότε θα έχει επιτευχθεί ο ουσιαστικός στόχος, μιας Θεσσαλονίκης πιο ελκυστικής για τον επισκέπτη, ακριβώς επειδή είναι καλύτερη για τους ανθρώπους που ζουν σε αυτήν.
