21η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης

8-11 Μαΐου 2025, με τιμώμενη χώρα την Ιταλία

Υπό την αιγίδα της Α.Ε. του Προέδρου της Δημοκρατίας κυρίου Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα

 

 

Από την πρώτη κιόλας ημέρα, η 21η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης έμοιαζε με έναν ζωντανό πολιτισμικό παλμό που απλωνόταν σε κάθε γωνιά της πόλης. Χιλιάδες άνθρωποι, όλων των ηλικιών, πέρασαν το κατώφλι της αναζητώντας στα βιβλία αυτό το κάτι παραπάνω – γνώση, συντροφιά, διασκέδαση, έναν τρόπο να ερμηνεύσουν τον κόσμο.

Παιδιά και νέοι από τη Θεσσαλονίκη και τους γύρω νομούς έδωσαν τον δικό τους παλμό στις δράσεις, γεμίζοντας την έκθεση με ενέργεια, χαμόγελα και ελπίδα. Εκδότες, συγγραφείς και επαγγελματίες του χώρου μοιράστηκαν απλόχερα ιστορίες, ιδέες, προβληματισμούς. Κάθε διάδρομος ήταν κι ένα σημείο συνάντησης, κάθε περίπτερο ένας μικρός κόσμος. Οι αίθουσες των εκδηλώσεων γέμιζαν ξανά και ξανά, αποδεικνύοντας πως ο διάλογος γύρω από το βιβλίο είναι όχι μόνο ζωντανός, αλλά απαραίτητος.

Για τέσσερις ημέρες, η Θεσσαλονίκη δεν φιλοξένησε απλώς μια έκθεση. Έζησε έναν πολιτιστικό παλμό. Εμπνευστήκαμε, αλληλεπιδράσαμε, μάθαμε. Κι όταν έσβησαν τα φώτα το βράδυ της Κυριακής, φύγαμε όλοι με κάτι πολύτιμο στις αποσκευές μας: τη σιωπηλή υπόσχεση ότι το βιβλίο —σε όλες του τις μορφές— μας κρατά ακόμη συνδεδεμένους.

Φέτος η έκθεση έγινε πιο ορατή στην πόλη και τους ανθρώπους της, μια προσπάθεια που θα ενταθεί περισσότερο στο μέλλον: Με παρουσία από το αεροδρόμιο μέχρι το δημαρχείο και σε κεντρικά σημεία της πόλης, με συμμετοχικές δράσεις που έφταναν παντού μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, με τη δική της λίστα τραγουδιών που εμπλουτίστηκε και από το κοινό και διατηρείται και με το πέρας της έκθεσης ή με διαδραστικά κουίζ.

Από συγγραφείς και εκδότες μέχρι καθηγητές, ειδικούς και αναγνώστες, η Έκθεση άνοιξε διαύλους συζήτησης για το πού συναντιούνται η φαντασία και ο αλγόριθμος. Ψηφιακός εγγραμματισμός, νέοι και διαδίκτυο, γυναικεία φωνή και φεμινισμός, σύγχρονη λογοτεχνία, πολιτισμός, πόλεμος, μετανάστευση και ταυτότητα: κάθε θεματική λειτουργούσε σαν κομμάτι ενός μεγαλύτερου παζλ που ήθελε να ερμηνεύσει τον σύγχρονο κόσμο μέσα από το βλέμμα της λογοτεχνίας και του λόγου.

Η Ιταλία ως τιμώμενη χώρα έφερε μαζί της έναν καθρέφτη της Μεσογείου, με αναφορές στους κοινούς μας ορίζοντες – πολιτισμικούς και υπαρξιακούς. Ένας διάλογος ανάμεσα σε δύο κουλτούρες που μοιάζουν πιο κοντά από ποτέ.

Αυτό όμως που έκανε φέτος τη διαφορά, ήταν ο τρόπος με τον οποίο η έκθεση αγκάλιασε την πόλη. Από το αεροδρόμιο μέχρι τις πλατείες, από τα social media μέχρι τις λίστες τραγουδιών που δημιούργησαν οι ίδιοι οι επισκέπτες, κάθε δράση λειτούργησε σαν ένα νήμα σύνδεσης. Μια πρόσκληση να δούμε τα βιβλία όχι ως προϊόντα, αλλά ως εμπειρίες.

Η δράση «Το βιβλίο μου, βιβλίο σου» μετέτρεψε κάθε επισκέπτη σε δότη γνώσης, εμπλουτίζοντας τη βιβλιοθήκη της ΧΑΝΘ. Παράλληλα, η πιλοτική πλατφόρμα εγγραφών και η ηλεκτρονική έρευνα, που παραμένει ακόμη ανοιχτή, έδωσαν λόγο και ρόλο στο κοινό. Για πρώτη φορά, η Έκθεση δεν αρκέστηκε στο να παρουσιαστεί – ζήτησε να ακούσει.

Κι αν κάτι έμεινε τελικά, είναι η αίσθηση ότι το βιβλίο δεν είναι μόνο αντικείμενο. Είναι ένας ανοιχτός διάλογος. Και φέτος, στη Θεσσαλονίκη, αυτός ο διάλογος έγινε πιο ζωντανός από ποτέ.

Στο πλαίσιο της αλληλεπίδρασης της έκθεσης με το κοινό, διεξήχθη πιλοτική εφαρμογή εγγραφών των επισκεπτών στην ψηφιακή πλατφόρμα της έκθεσης. Το κοινό ανταποκρίθηκε θετικά σε αυτήν την δράση, την οποία επίσης στήριξαν οι εκδότες με την ευγενική παραχώρηση τίτλων τους, που κληρώθηκαν σε τυχερούς συμμετέχοντες στην πρωτοβουλία. Στο σχεδιασμό και την υλοποίηση της δράσης συμμετείχαν και φοιτητές του τμήματος επικοινωνίας του ΑΠΘ, σε μια πρώτη συνεργασία με αυτό το τόσο ζωντανό κομμάτι της κοινωνίας που αποτελεί ταυτόχρονα και πολλαπλασιαστή της έκθεσης στους νέους.

Η έκθεση είναι ένας από τους στρατηγικούς στόχους του ΕΛΙΒΙΠ που την προσεγγίζει ολιστικά και με διάθεση αλληλεπίδρασης και συνεργασίας με πολιτιστικούς και άλλους φορείς της πόλης, με στόχο και τη μεγαλύτερη παρουσία τους στην έκθεση. Όπως άλλωστε φαίνεται και από πρόσφατη έρευνα που έχει αναρτηθεί στο site του Ιδρύματος, οι εκθέσεις βιβλίου έχουν μεγάλη επίδραση όχι μόνο στον εκδοτικό κλάδο, αλλά και στη γενικότερη πολιτιστική δραστηριότητα, στην οικονομία των πόλεων, στην επισκεψιμότητα και στην εικόνα τους, καθώς και στην πολιτιστική διπλωματία.

Στο πλαίσιο του επαγγελματικού της προγράμματος, η ΔΕΒΘ συνέχισε δυναμικά την εξωστρεφή της πορεία, φιλοξενώντας για τρίτη συνεχή χρονιά το πρόγραμμα Fellowship – μια μοναδική ευκαιρία διασύνδεσης για εκδότες, πράκτορες και επαγγελματίες του βιβλίου από όλον τον κόσμο. Από τις 200 αιτήσεις που κατατέθηκαν, επιλέχθηκαν 30 συμμετέχοντες, επιβεβαιώνοντας τη διεθνή απήχηση και την ποιότητα του θεσμού.

Οι εντυπώσεις των φιλοξενούμενων; Εξαιρετικά θετικές. Η ανταλλαγή εμπειριών, η δικτύωση και οι επαφές με Έλληνες συναδέλφους άνοιξαν δίαυλους συνεργασίας, ενώ το ΕΛΙΒΙΠ ετοιμάζει ήδη νέες συνέργειες με σημαντικούς φορείς από την Ιταλία, τη Γαλλία, τη Νορβηγία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η στοχευμένη αυτή προσέγγιση όχι μόνο ενισχύει την εξωστρέφεια της ελληνικής αγοράς βιβλίου, αλλά στρέφεται πλέον και σε στρατηγικές βασισμένες σε πραγματικά δεδομένα, με έμφαση στον σχεδιασμό ερευνών και τη χαρτογράφηση αναγκών.

Η Παιδική και Εφηβική Γωνιά φέτος ξαναβρήκε τη θέση της στο Περίπτερο 13 και έγινε ξανά το πιο πολύχρωμο, ζωντανό σημείο της 21ης ΔΕΒΘ. Με γέλια, φωνές και περιέργεια στα μάτια, τα παιδιά δεν ήταν απλώς επισκέπτες – ήταν πρωταγωνιστές. Περίπου 2.500 μαθητές από 57 σχολεία της Θεσσαλονίκης και των γύρω νομών κατέκλυσαν την έκθεση τις δύο πρώτες ημέρες, αποδεικνύοντας πως η σχέση τους με το βιβλίο είναι πιο ζωντανή από ποτέ.

 

Το τετραήμερο όμως ανήκε και σε χιλιάδες παιδιά και εφήβους που επέλεξαν να έρθουν με τις οικογένειες ή τις παρέες τους, συμμετέχοντας σε δράσεις, ξεφυλλίζοντας βιβλία και ζώντας από κοντά τη μαγεία του κόσμου των λέξεων. Η ενέργεια που έφεραν μαζί τους πλημμύρισε τους διαδρόμους της έκθεσης, δίνοντας πνοή στο μέλλον του πολιτισμού και της ανάγνωσης.

Σχετικά με τη διαμαρτυρία που πραγματοποιήθηκε το απόγευμα του Σαββάτου στο χώρο της ΔΕΒΘ με αποτέλεσμα τη ματαίωση εκδήλωσης που είχε διοργανώσει η πρεσβεία του Ισραήλ στην Ελλάδα με καλεσμένο τον κριτικό λογοτεχνίας Oded Wolkstein και με θέμα «Μεταβαλλόμενα τοπία της εβραϊκής λογοτεχνίας»: Το ΕΛΙΒΙΠ καταδικάζει κάθε μορφή λογοκρισίας και δεν αποκλείει συγγραφείς, βιβλία, συζητήσεις, εκδότες και φορείς που διοργανώνουν εκδηλώσεις με περιεχόμενο εστιασμένο στη λογοτεχνία, στη γλώσσα και στον πολιτισμό. Η θέση αρχής του ΕΛΙΒΙΠ είναι ότι οι διεθνείς εκθέσεις βιβλίου αποτελούν πλατφόρμες ελευθερίας, ανταλλαγής ιδεών και διαλόγου, καθώς και πολιτιστικές γέφυρες για τη δημοκρατία και την πολυφωνία.

Η έκθεση είναι τα βιβλία και οι άνθρωποί της. Το ΕΛΙΒΙΠ ευχαριστεί θερμά τόσο το κοινό κάθε ηλικίας που είχε αθρόα προσέλευση, όσο και τους 1000 ομιλητές, και φυσικά τους πάνω από 400 εκδότες, με τους οποίους η συνεργασία υπήρξε εξαιρετική και θα εντατικοποιηθεί στο μέλλον.